Strona g艂贸wnaNorweski pisarz, Jon Fosse, laureatem Literackiej Nagrody Nobla 2023
Aktualno艣ci ze 艣wiata ksi膮偶ki Literatura pi臋kna

Norweski pisarz, Jon Fosse, laureatem Literackiej Nagrody Nobla 2023

Jon Fosse laureatem Literackiej Nagrody Nobla 2023

fot.: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jon_Fosse#/media/Plik:Writer_Jon_Fosse_(cropped).jpg

5 pa藕dziernika o godzinie 13:00 Szwedzka Akademia og艂osi艂a laureata tegorocznej Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. W 2023 roku ta presti偶owa nagroda pow臋drowa艂a do norweskiego pisarza, Jona Fossego, kt贸ry od lat znajdowa艂 si臋 w艣r贸d typowanych do literackiego nobla pisarzy. W艣r贸d polskich czytelnik贸w Jon Fosse nie jest jeszcze tak znany. We wrze艣niu 2023 roku ukaza艂 si臋 bowiem pierwszy polski przek艂ad jego prozy – 鈥濪rugie imi臋. Septologia I-II鈥.

Literacka Nagroda Szwedzkiej Akademii

Pierwszy czwartek pa藕dziernika to dla mi艂o艣nik贸w literatury wyj膮tkowo wa偶na data. Co roku tego dnia komitet noblowski og艂asza laureata Literackiej Nagrody Nobla. To presti偶owe wyr贸偶nienie przyznawane jest od 1901 roku. A wszystko zacz臋艂o si臋 w 1786 roku, kiedy kr贸l Gustaw III powo艂a艂 Akademi臋 Szwedzk膮. Zasiada w niej 18 cz艂onk贸w 鈥 pisarzy, poet贸w, ale nie tylko, kt贸rzy pe艂ni膮 t臋 rol臋 do偶ywotnio.

Co roku czterech lub pi臋ciu cz艂onk贸w Akademii Szwedzkiej, czyli tzw. Komitet Noblowski, wybiera laureata Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Dokonuj膮 oni wyboru spo艣r贸d listy kandydat贸w, kt贸rzy typowani s膮 do nagrody przez cz艂onk贸w Akademii Szwedzkiej, innych, podobnych instytucji oraz poprzednich laureat贸w.

Jon Fosse 鈥 laureat Nagrody Nobla 2023 w dziedzinie literatury

Jon Fosse uwa偶any jest za jednego z najwybitniejszych wsp贸艂czesnych dramatopisarzy norweskich. Chocia偶 literatura norweska mo偶e kojarzy膰 si臋 nam na szybko z krymina艂ami, bo w艂a艣nie z p贸艂nocnych kraj贸w pochodzi wi臋kszo艣膰 najbardziej cenionych autor贸w tego gatunku literackiego, to jednak laureat Nagrody Nobla 2023 w dziedzinie literatury tworzy zupe艂nie inn膮 proz臋. Ma on w swoim dorobku 鈥 napisanym w norweskim nynorsk 鈥 wiele tytu艂贸w z r贸偶nych gatunk贸w literackich, zar贸wno powie艣ci, poezj臋, eseje, t艂umaczenia czy ksi膮偶ki dla dzieci. Jego sztuki teatralne nale偶膮 do najcz臋艣ciej wystawianych na ca艂ym 艣wiecie. Ale r贸wnie偶 proza Fossego staje si臋 z ka偶dym rokiem coraz bardziej rozpoznawalna w艣r贸d czytelnik贸w z wielu kraj贸w.

Co sprawi艂o, 偶e Norwega doceni艂 w tym roku Komitet Noblowski? W uzasadnieniu Akademii Szwedzkiej czytamy:

za jego innowacyjne sztuki i proz臋, kt贸re daj膮 g艂os temu, co niewypowiedziane.

Jon Fosse tworzy od lat 80. Ju偶 w 1983 roku ukaza艂a si臋 jego pierwsza powie艣膰 鈥濺audt, svart鈥. Jest on r贸wnie偶 znanym dramaturgiem. Jego sztuki teatralne wystawiane s膮 od 1994 roku na ponad 120 scenach teatralnych. Je艣li za艣 zatrzyma膰 si臋 na jego tw贸rczo艣ci prozatorskiej, to m贸wi si臋, 偶e Jon Fosse jest przedstawicielem norweskiego modernizmu. W swoich powie艣ciach najwi臋cej uwagi po艣wi臋ca dialogom bohater贸w i ich czynom, kt贸re bardziej m贸wi膮 o ich my艣lach oraz emocjach ni偶 narrator. Dla pisarza wa偶ne s膮 dialogi, jednak bohaterowie powie艣ci m贸wi膮 niewiele, powtarzaj膮 wiele kwestii. Sta艂ym tematem prozy Fossego jest samotno艣膰 i zwyczajno艣膰, co sprawia, 偶e czytelnikowi tak 艂atwo odnale藕膰 si臋 w realiach powie艣ci.

W Polsce do tej pory ukaza艂a si臋 jedna powie艣膰 Jona Fossego 鈥濪rugie imi臋. Septologia I-II鈥. Polskie t艂umaczenie dzie艂a norweskiego pisarza zawdzi臋czamy wydawnictwu ArtRage.

Kasia

Kiedy by艂am w zer贸wce, nauczy艂am si臋 czyta膰, 偶eby ju偶 wi臋cej si臋 nie nudzi膰. Od tej pory poch艂ania艂am kolejne ksi膮偶ki, czytaj膮c 鈥 ku zgrozie pozosta艂ych domownik贸w 鈥 przez pierwsze lata na g艂os. Z kolei w szkole ca艂y czas ko艅czy艂o mi si臋 miejsce na bibliotecznej karcie, bo by艂am tam codziennym go艣ciem. W zawrotnym tempie przerobi艂am wszystkie tytu艂y Astrid Lindgren i do dzi艣 mam sentyment do 鈥濺onji, c贸rki zb贸jnika鈥. Chocia偶 moim ukochanym tytu艂em z dzieci艅stwa pozostaje wci膮偶 鈥瀂aj膮czek z rozbitego lusterka鈥. Na szcz臋艣cie wraz z wiekiem mi艂o艣膰 do ksi膮偶ek nie zanik艂a, a wr臋cz mia艂a okazj臋 rozkwitn膮膰 dzi臋ki ju偶 ponad 5 鈥 letniej pracy w ksi臋garni.
Jednak nie sam膮 literatur膮 偶yje cz艂owiek. Kiedy nie czytam, haftuj臋 tamborki z joginkami i wyciszam umys艂, praktykuj膮c ashtang臋. Za to z wykszta艂cenia jestem psychologiem i arteterapeutk膮, dlatego mam s艂abo艣膰 do psychologicznej literatury i ksi膮偶ek Yaloma. Uwielbiam dzieci i kocham literatur臋 dzieci臋c膮, wi臋c niech nie zdziwi Ci臋 du偶a liczba wpis贸w na temat moim zdaniem najbardziej warto艣ciowych ksi膮偶ek dla najm艂odszych. Sama posiadam ich zawrotn膮 liczb臋 - nie bez powodu maluchy znajomych m贸wi膮 na mnie 鈥瀋iocia od ksi膮偶ek鈥. W ko艣ciach czuj臋, 偶e w bli偶ej nieokre艣lonej przysz艂o艣ci zostan臋 pisark膮 ksi膮偶ek dla dzieci. Ale wracaj膮c do teraz 鈥 na co dzie艅 trenuj臋 swoj膮 cierpliwo艣膰, dziel膮c dom z czw贸rk膮 kot贸w i znajduj膮c k艂aki oraz 偶wirek we wszystkich mo偶liwych miejscach.

Skomentuj

Kliknij tutaj, by skomentowa膰