Nie każdy zgodziłby się ze stwierdzeniem, że zakończony rok wymaga podsumowań. I dla mnie bywają one sztuczne, a jednak zbierając materiały do niniejszego artykułu, zdałam sobie sprawę, że bez podsumowań łatwo się zapomina. Sama byłam zdziwiona, jaką trudność sprawiło mi zebranie przeczytanych w tym roku tytułów i wybranie spośród nich najbardziej aktualnych, najciekawszych, godnych polecenia i świeżych pozycji. Komponując poniższą listę, kierowałam się zarówno przyznanymi w tym roku nagrodami oraz nominacjami, jak i własnymi odczuciami czytelniczymi. Niektóre spośród książek w tym zestawieniu mogą zdziwić; są to jednak moje czytelnicze odkrycia, które nie dają mi spokoju – a czy nie po to właśnie czytamy, aby mnożyć wewnętrzne pytania?
Najlepsze książki 2023 roku
Na wstępie – w ramach podsumowania i wytłumaczenia się z doboru książek – przypomnę, że rok 2023 był owocny dla intymności ludzkich umysłów. Mam tu na myśli ważne międzynarodowe nagrody (Nobel i International Booker Prize) dla Jona Fossego i Georgiego Gospodinowa za teksty, które opowiadają o człowieku w pełen namysłu, ale też czułości sposób. Nie jest też zaskoczeniem – bowiem trend ten utrzymuje się już od jakiegoś czasu – że mile widziane we współczesnej prozie są wątki społeczno-polityczne. W tej tematyce utrzymuje się również zwycięzca zeszłorocznej Nagrody Bookera, „Prophet Song” Paula Lyncha. (Przypominam też, że książka ma ukazać się w polskiej wersji językowej jesienią 2024 nakładem wydawnictwa Marginesy).
Wśród polskich autorów najważniejszymi nagrodami z 2023 roku mogą pochwalić się m.in. Zyta Rudzka za zmyślną i zmysłową powieść „Ten się śmieje, kto ma zęby”, niejednokrotnie nagradzany Grzegorz Piątek ze swoją „Gdynię obiecaną” oraz Małgorzata Żarów, która za swój debiut prozatorski “Zaklinanie węży w gorące wieczory” otrzymała Nagrodę Literacką Gdynia.
Na uwagę zasługuje też ważny i potrzebny reportaż Anny Goc „Głusza” oraz prawdziwy fenomen czytelniczy 2023 roku, czyli „Chłopki” Joanny Kuciel-Frydryszak, który był najlepiej sprzedającą się polską książką w ubiegłym roku. („Chłopki” wyprzedziły nawet „Rodzinę Monet” Weroniki Marczak, co już samo w sobie było niemałym osiągnięciem).
Jest to oczywiście podsumowanie skrótowe i w związku z tym niepełne, ale daje pewien obraz literackiej kondycji minionego roku. Ja z pewnością, jak zawsze, wchodzę w kolejny rok z zaległościami czytelniczymi, ale również z poczuciem spełnienia po lekturze wielu satysfakcjonujących pozycji, o których piszę poniżej…
Książkowe polecenia po 2023 roku
Virginia Woolf „Pani Dalloway”
Kojarzona przez wszystkich autorka, powieść będąca już klasyką i przekład, o którym w tym roku było głośno. „Pani Dalloway” Virginii Woolf to jedna z najważniejszych książek feminizmu, mistrzowsko zrealizowana narracja strumienia świadomości i